One dish meal: Thalipeeth

 A high protein, versatile, filling snack which can be a one dish meal in itself, thalipeeth is a unique staple of Maharashtra.

The flour can be home made using a mixture of roasted cereals and pulses. It is also available ready-made. 

A variety of different veggies can be added to make it more flavourful and nutritious. 

Easy sprouts: tasty bhi, healthy bhi!

 

Things Happen for a Reason!! - Why is adolescent behavior so weird?

 

 

    When it comes to adolescents, what is it that puts you off? Their rough voices? Their brash language? The irritating attitude? Or the weird fashion sense? Well, what if all this is part of a larger plan? Reminds me of a story- ‘Everything happens for a reason!’

A king had great faith in his lieutenant. But he would get irritated with him because every time some mishap occurred, the lieutenant kept saying, ‘Everything happens for a reason!’ Once, the king cut his finger accidentally and the lieutenant parroted his oft repeated sentiment. Now the king, who was in great pain, was really angry. In fact, he got so angry that he put him in prison. The next day, the king went for a hunt alone. Unfortunately, he was caught by some tribals. When they took him for sacrifice, they found that his finger was cut and they couldn’t offer an imperfect human to their god. After discussing amongst themselves, the tribals reluctantly released him. Happily, the king returned home. He freed the lieutenant from the prison and admitted his mistake. The cut finger had indeed saved the king’s life. Not only that, since the lieutenant was in prison, he too was saved.

    The lieutenant’s words apply to the adolescents’ behaviour too! All the dangerous characteristics typically associated with adolescents have an evolutionary function. We always wish that they should be more organised, less aggressive, less curious, and more obedient. We don’t want them to take risks, or to follow their peers blindly. But the adolescents do exactly that. To be fair, they can’t really help it! They find themselves powerless in the face of their changing brain, which is undergoing a major update. There are extensive neurobiological changes such as pruning, myelination, and fine tuning of circuits. The limbic system is in an overdrive, the hormones are raging, and the sensible frontal and prefrontal cortex are still lagging behind; leading to imbalance between affect and cognition. Their thinking is still concrete, more so during stress and when faced with peer pressure. Their reward centre in Nucleus Accumbens is screaming for attention. As a result, they tend to take decisions which are based on emotions rather than rational thoughts. They quickly fall prey to activities that flood the reward centre with Dopamine. These activities range from simple acts like doing well in exams or a pat on the back from the father; to dangerous acts like crime, speed driving, violence, substance abuse and sexual misadventures.

     So, the unwanted, unacceptable adolescent behaviour can be explained by this changing brain. But what is the evolutionary importance? The aim of growing up is to make responsible and socially independent individuals. The major developmental task of adolescence is ‘identity formation’. For this, they need to explore the opportunities, which cannot happen unless they take some risks. Their curiosity and experimentation lead them to discoveries and inventions. By not listening to their parents, they walk the path of independence and self-sufficiency. In fact, it is said that the reason the humankind is living in the modern comforts and not foraging for food in the jungles is because the children of every generation ignored their parents’ advice. Distancing from parents also provides them with a space to develop as an individual. Lastly, conforming with the peers is an essential step in socialization.

    Researchers have cautioned against helicopter parenting and snow-plough parenting, where parents unduly protect their children against all challenges. This is likely to interfere with the natural process, and might result in our children having poor resilience to face the adversities. Our children might be unable to take correct decisions, may find it difficult to resist temptations like substance abuse, and will be victims of mental health issues. Adolescents need to be handled like a kite- give them enough freedom to explore the world while keeping them safe and grounded by the thread. Some of the helpful steps that we can take as their stakeholders are- anticipatory guidance; supervised, cautious and gradual risk taking; channelising their tremendous energy and creativity; plenty of sports and adventure activities, and of course, tons of patience and empathy!

अमरेन्द्र भास्कर मराठी बालकुमार साहित्य संस्था- चित्रा नाईक पुरस्कार

 

राजहंस प्रकाशन | संवाद राजहंसी सारस्वतांशी | लेखिका: डॉ वैशाली देशमुख |...

Stir-fry vegetables

 Ingredients:

1. Fresh vegetables - capsicum, cauliflower, broccoli, carrot, babycorn, mashroom (optional)

2. Ginger-garlic paste

3. Hot and sweet sauce 

4. Butter

5. Salt and pepper flakes to taste

Cut the vegetables into bite size pieces. Heat half the butter in a wok/pan. Add ginger-garlic paste. Sauté until brown. Add the diced vegetables. Sauté on high flame. Add salt, pepper. Now add the sauce. Add remaining butter and stir for one to two minutes. Serve hot. Can be savoured as it is or with a toasted bread or boiled rice.

Variations: You may season it with some herbs. Or garnish it with grated cheese. Nonveg lovers can add pieces of roasted chicken or mutton.

ताणतणावांच्या पलीकडे

( published in Loksatta Viva Dec 2017)

युवा मित्र-मैत्रिणींनो,

गेले वर्षभर आपण तुमच्या आयुष्यातल्या वेगवेगळ्या चॅलेंजेसविषयी गप्पा मारल्या. कॉलमचा विषयच होता ताणतणाव! आणि ताणतणाव म्हटलं की त्यात बरंच काही येतं. कारण ताणाची कारणं आणि परिणाम दोन्हीही असंख्य आहेत. आपल्या रोजच्या जीवनातली जवळजवळ प्रत्येक गोष्ट आपल्याला ताण देऊ शकते. अगदी सकाळी उठण्यापासून ते रात्री शांत झोप लागेपर्यंत. त्यामुळे मैत्री, प्रेम, व्यसनं, नोकरी, भावना, नाती इथपासून ते ट्रॅफिक, लैंगिकता, सोशल मीडिया, लग्न असे अनेक विषय यात आपोआपच आले.

तुमची सगळी पिढी एका मोठय़ा बदलाच्या लाटेतून जातेय. हा बदल महाकाय आहे आणि फार वेगवानही आहे. इतका वेगवान की तो आपल्याला विचार करण्याएवढाही अवधी देत नाही. त्यावर काही स्ट्रॅटेजी प्लॅन करायला उसंत देत नाही. किंबहुना ही सगळी विचार वगैरे करण्याची गरजच मुळी तुम्हाला वाटत नाही. जे काही पुढय़ात येईल त्याला तोंड द्यायची तुमची तयारी आहे. त्या वेगाची झिंग चढल्यासारखी झालीये. अर्थातच, त्यामुळे त्याच्या परिणामांकडे लक्ष द्यायला सवड नाहीये. पण म्हणून ते परिणाम व्हायचे राहतात थोडेच! या आपल्या लाइफस्टाइलचा आणि तणावांचा थेट संबंध मात्र जोडता येत नाही. सतत अस्वस्थ व्हायला होतं. कसलीतरी हुरहुर जाणवत राहाते. कितीही मिळालं, कितीही मजा केली तरी आणखी काहीतरी हवं असं वाटत राहातं. भरपूर मित्रमैत्रिणी असूनही एकटं वाटतं. एकाकीपणातून येतं नैराश्य आणि त्यातून घडतात आत्महत्या.

तुमच्यात असलेली ती सळसळती ऊर्जा, ते कुतूहल, ती ताकद, तो उत्साह यांचा तुम्हाला तरी अंदाज असतो की नाही कोण जाणे. खरंतर त्यातून खूप काही घडू शकतं. नुसत्या तुमच्या स्वत:च्या आयुष्यातच नव्हे तर सगळ्या समाजात, देशात, जगात! आपल्याला खूप काही करता येईल, आपल्या कोशातून बाहेर येऊन आपल्या ऊर्जेचा इतरांसाठी वापर करता येईल. पण ठेवतो का आपण हा काहीसा विशाल दृष्टिकोन?

रामदास स्वामींची ही गोष्ट तुम्ही ऐकली आहे की नाही माहिती नाही. सांगू?

ते लहान असताना एकदा आईला सापडेचनात. ती त्यांना घरभर शोधून थकली, शेजारीपाजारी पाहिलं. शेवटी छोटा रामदास कुठे सापडला माहितेय? एका भिंतीतल्या कपाटात, फडताळात! आईने विचारलं, ‘अरे, इथे काय करतोयस?’ त्यांनी उत्तर दिलं, ‘चिंता करतो विश्वाची!’ इतक्या लहानपणी ही विश्वाची, साऱ्या जगाची चिंता त्यांना सतावत होती. जगाच्या कल्याणासाठी काय करता येईल यासाठी ते विचार करत होते. फक्त मी, माझं या चक्रात अडकलेले नव्हते.

हा असा इतरांचा विचार करणं हीच असेल का तणावांवर मात करणारी जादूची छडी? आपण करतो का असा विचार? तुम्हाला काय वाटतं, बघता येईल स्वत: पलीकडे जाऊन? आपल्या चिंता सतत भिंगातून बघून आपल्याला इतक्या मोठय़ा वाटायला लागतात की त्याशिवाय दुसरं काही दिसेनासं होतं. ते भिंग बाजूला करून पहायचं का? तसं करता आलं तर आपले कितीतरी ताण या जादूसारखे नष्ट होतील. विरघळून जातील. ते किती किरकोळ आहेत हे लक्षात येईल. मग कदाचित आपण त्यांना अवास्तव महत्त्व न देता त्यांची योग्य जागा त्यांना देऊ शकू.

आपल्या आयुष्याकडे डोळे उघडे ठेवून पाहिलं तर दिसतं की कितीतरी न पटणाऱ्या गोष्टी आपण उगीचच करत असतो. पण काय करावं हे सुचत तरी नसतं किंवा तसा विचारच केलेला नसतो. म्हणून नाइलाजानं आपण मळलेल्या वाटा चोखाळत राहतो. सगळे करतायेत म्हणून या अशा आपल्याला न पटणाऱ्या गोष्टींमध्ये आनंद मिळवायचा असफल प्रयत्न करत राहायचं की आनंदाचे आपापले मार्ग शोधायचे? इतरांबरोबर फरफटत जायचं की आपल्या विचारांशी जुळणारे दोस्त निवडायचे? सतत अस्वस्थ राहायचं की समाधानाचं गुपित शोधायचं? कोणीतरी कधीतरी काहीतरी वेगळा विचार केला म्हणूनच नवनवीन गोष्टींचा शोध लागला. मग आपणच का होऊ  नये तो वेगळा विचार करणारे? शिकायचं का जगाकडे, स्वत:च्या आयुष्याकडे जरा वेगळ्या नजरेनं पाहायला?

आपला पुढचा लेख या मालिकेतला शेवटचा लेख असणारेय. आणि खरंतर तो तुम्ही लिहावा असं मला वाटतंय. कारण आपल्या ताणासाठी आपण काय करू शकतो, हे तुम्हीच शोधून काढू शकाल. त्यासाठी मदत नक्की मिळेल चारी दिशांनी. तुमचे दोस्त, आई-बाबा, भावंडं, शिक्षक, माझ्यासारखे डॉक्टर्स, पुस्तकं आणि लास्ट बट नॉट द लीस्ट, ‘गूगल’! पण या सगळ्या सल्ल्याचा फारतर दिशादर्शक म्हणून उपयोग होईल. उत्तरं स्व:हून शोधून काढली तरच ती वापरतो आपण.

मग सांगाल का या ताणतणावांवरचे तुमचे खास उपाय?